Φοινικέλαιο: τι πρέπει να γνωρίζουμε;
Το Φοινικέλαιο είναι ένα φυτικό έλαιο που χρησιμοποιείται στην βιομηχανία τροφίμων, και όχι μόνο. Παράγεται από τον καρπό του φοινικόδεντρου και είναι από τα πιο γνωστά έλαια που καταναλώνονται σε μεγάλες ποσότητες από τον άνθρωπο.
Χρησιμοποιείται για την παραγωγή των περισσότερων επεξεργασμένων τροφίμων, όπως μπισκότα, σφολιατοειδή, πραλίνες, πατατάκια, κρακεράκια, δημητριακά κ.ά.
Ποια είναι όμως η θρεπτική του αξία και γιατί είναι άξιο αναφοράς;
Το φοινικέλαιο είναι πλούσιο σε κορεσμένα λιπαρά, τα γνωστά «κακά» λιπαρά, τα οποία είναι επιβαρυντικά για την υγεία και θέλουμε να τα αποφεύγουμε στην καθημερινότητα μας. Ωστόσο, η υψηλή περιεκτικότητά του σε κορεσμένα λιπαρά είναι αυτή που το καθιστά ιδιαίτερα δημοφιλές στην βιομηχανία τροφίμων καθώς είναι ιδιαίτερα ανθεκτικό σε υψηλές θερμοκρασίες (πχ τηγάνισμα) και προσθέτει την επιθυμητή δομή σε επεξεργασμένα/ συσκευασμένα τρόφιμα.
Στον παρακάτω πίνακα φαίνεται αναλυτικά η θρεπτική του αξία ανά 100γρ. σε σύγκριση με το ελαιόλαδο.
Οι ευεργετικές ιδιότητες του ελαιολάδου είναι ευρέως γνωστές, για αυτό γίνεται η παραπάνω σύγκριση και όπως φαίνεται το φοινικέλαιο περιέχει σχεδόν 50% κορεσμένα λιπαρά. Βέβαια περιέχει και θρεπτικά συστατικά όπως είναι η βιταμίνη E, η οποία έχει αντιοξειδωτικές ικανότητες. Παρόλα αυτά, κατά την θερμική επεξεργασία, η βιταμίνη Ε οξειδώνεται και πρακτικά σχεδόν εξαφανίζεται.
Σε σύγκριση με άλλα βιομηχανικά έλαια, το φοινικέλαιο προτιμάται στην παραγωγή τροφίμων γιατί έχει χαμηλό κόστος και απαιτεί ελάχιστη έως καθόλου υδρογόνωση*, καθώς έχει πολύ υψηλό ποσοστό στερεών λιπαρών.
Πρόσφατες αναφορές υποστηρίζουν πως μπορεί να είναι καρκινογόνο, όταν υπόκειται υψηλή θερμική επεξεργασία, όπως για παράδειγμα όταν χρησιμοποιείται για πολλαπλές επαναλαμβανόμενες χρήσεις στο τηγάνισμα. Κατά την επεξεργασία αυτή παράγονται γλυκιδυλεστέρες (GE), ένα είδος καρκινογόνων λιπαρών οξέων που συσχετίζονται και με τα καρδιαγγειακά νοσήματα, καθώς εμφανίζουν επιβλαβή επίδραση στα επίπεδα της LDL χοληστερόλης και σύμφωνα με την EFSA (Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια Τροφίμων) παράγει γλυκιδυλεστέρες σε μεγαλύτερη ποσότητα από άλλα φυτικά έλαια όταν θερμανθεί στους 200 °C.
Αν θέλουμε να το αποφύγουμε πρέπει να είμαστε προσεκτικοί με τις διατροφικές ετικέτες και τα συστατικά του τροφίμου καθώς και να περιορίσουμε στο ελάχιστο την κατανάλωση fast food, όπου κατά κύριο λόγο χρησιμοποιείται το φοινικέλαιο έναντι οποιοδήποτε άλλου ελαίου, κυρίως για λόγους κόστους, όπως αναφέρθηκε.
Συμπερασματικά, το φοινικέλαιο έχει ενοχοποιηθεί για την υψηλή περιεκτικότητα του σε κορεσμένα λιπαρά και για την δυνητικά βλαπτική επίπτωση του στην υγεία, ειδικά όταν είναι θερμικά κατεργασμένο. Πρόκειται για ένα κακής ποιότητας έλαιο το οποίο μπορούμε να αποφύγουμε όσο προσέχουμε το φαγητό απ’έξω και τις διατροφικές ετικέτες όπου αναγράφονται τα συστατικά του τροφίμου. Ωστόσο, ας μην ξεχνάμε πως τα κορεσμένα λιπαρά οξέα (τα λεγόμενα «κακά» λιπαρά) υπάρχουν σε μεγάλες ποσότητες και σε άλλα επεξεργασμένα τρόφιμα. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να δίνουμε προτεραιότητα σε μια ισορροπημένη διατροφή, ώστε να μειώσουμε τη συνολική πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών και να περιορίζονται σε λιγότερο από το 10% των ημερήσιων θερμιδικών μας αναγκών (ανεξάρτητα από την πηγή προέλευσής του), σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες.
* Η υδρογόνωση ως χημική διεργασία οδηγεί στη δημιουργία trans λιπαρών οξέων, τα οποία είναι ιδιαιτέρως επιβλαβή και για τον λόγο αυτό οι συστάσεις, προτείνουν τα trans λιπαρά οξέα να καταλαμβάνουν λιγότερο από το 1% της ημερήσιας θερμιδικής πρόσληψης του ανθρώπου.
