Κανέλα και σάκχαρο: βοηθάει πραγματικά;
Καθώς ο σακχαρώδης διαβήτης έχει έναν συνεχώς αυξανόμενο επιπολασμό, το ενδιαφέρον για πιθανά τρόφιμα που βοηθούν στην καλύτερη γλυκαιμία είναι αμείωτο. Λίγο-πολύ έχουμε ακούσει πως η κανέλα ρίχνει το σάκχαρο. Ισχύει όμως πράγματι;
Η αλήθεια είναι ότι η κανέλα έχει μελετηθεί αρκετά τα τελευταία χρόνια, ειδικά σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Κάποιες έρευνες δείχνουν πιθανό όφελος σε δείκτες όπως το σάκχαρο νηστείας και η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c), ενώ άλλες δεν βρίσκουν σημαντικό όφελος.
Άρα τα διαθέσιμα δεδομένα μας παραμένουν αντικρουόμενα.
Την απάντηση στο ερώτημα θα προσπαθήσουμε να τη βρούμε μέσα από τον μεγάλο αριθμό μελετών που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια για τις πιθανές υπογλυκαιμικές ιδιότητες της κανέλας.
Γιατί έχει συνδεθεί η κανέλα με το σάκχαρο;
Η κανέλα προέρχεται από φυτά του γένους Cinnamomum. Ορισμένες από τις πιο γνωστές δραστικές ενώσεις της είναι η κινναμαλδεΰδη, το κινναμικό άλας και το κινναμικό οξύ, το cinnamate και διάφορες πολυφαινόλες .Αυτές οι βιοδραστικές ενώσεις είναι ο βασικός λόγος που η κανέλα συνδέεται με την αντιοξειδωτική και πιθανώς αντιφλεγμονώδη δράση της.
Με απλά λόγια, αυτό που εξετάζουν οι μελέτες είναι αν αυτά τα συστατικά μπορούν να βοηθήσουν τον οργανισμό να διαχειρίζεται καλύτερα τη γλυκόζη. Πιθανοί μηχανισμοί που έχουν προταθεί είναι η καλύτερη ευαισθησία στην ινσουλίνη, η μικρότερη αντίσταση στην ινσουλίνη και γενικότερα μια πιο ευνοϊκή μεταβολική εικόνα. Αυτό δεν σημαίνει ότι η κανέλα λειτουργεί σαν «φάρμακο», αλλά εξηγεί γιατί έχει τόσο ερευνητικό ενδιαφέρον, λόγω το βιοδραστικού της προφίλ.
Τι δείχνουν οι μελέτες?
Οι μελέτες για την κανέλα και το σάκχαρο έχουν ποικίλα αποτελέσματα.
Κάποιες μελέτες δείχνουν ότι η συμπληρωματική χορήγηση κανέλας μπορεί να σχετίζεται με βελτίωση σε δείκτες όπως το σάκχαρο νηστείας, η HbA1c, η αντίσταση στην ινσουλίνη και σε ορισμένες περιπτώσεις κάποιοι λιπιδαιμικοί δείκτες. Από την άλλη πλευρά, άλλες μελέτες δεν βρήκαν σημαντική επίδραση, ιδιαίτερα στα επίπεδα ινσουλίνης ή στη μεταγευματική γλυκαιμία.
Για παράδειγμα, μία πρόσφατη μετα-ανάλυση τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών έδειξε ότι η συμπληρωματική χορήγηση κανέλας σχετίστηκε με μείωση του σακχάρου νηστείας, της HbA1c και του HOMA-IR, χωρίς όμως σημαντική αλλαγή στα επίπεδα ινσουλίνης. Από την άλλη, υπάρχει και κλινική δοκιμή με υδατικό εκχύλισμα κανέλας που δεν έδειξε σημαντική βελτίωση στη μεταγευματική γλυκαιμία. Με λίγα λόγια, κάποιες μελέτες βρήκαν ένα πιθανό όφελος, άλλες ένα πιο περιορισμένο αποτέλεσμα και άλλες καμία ουσιαστική διαφορά.
Επιπλέον υπάρχει πολύ μεγάλη ετερογένεια μεταξύ των μελετών γεγονός που μπορεί να εξηγήσει τα αντικρουόμενα αποτελέσματα.
Ένας βασικός λόγος για τα αντικρουόμενα ευρήματα είναι η μεγάλη ετερογένεια των μελετών. Δεν χρησιμοποιήθηκε πάντα η ίδια μορφή κανέλας, καθώς σε άλλες μελέτες χορηγήθηκε σκόνη, σε άλλες κάψουλες και σε άλλες εκχύλισμα. Παράλληλα, δεν χρησιμοποιήθηκε το ίδιο είδος κανέλας, ενώ διέφεραν και η δόση, η διάρκεια χορήγησης και οι δείκτες που αξιολογήθηκαν. Έτσι, το αποτέλεσμα φαίνεται να εξαρτάται από το συνολικό πρωτόκολλο χορήγησης.
Σε τι ποσότητες έχει μελετηθεί;
Ερευνητικά, η κανέλα έχει μελετηθεί σε ποσότητες κυμαίνονται από 1 έως 6 γραμμάρια την ημέρα περίπου. Σε κάποιες μελέτες φάνηκε όφελος με 1, 3 ή 6 γραμμάρια ημερησίως, ενώ σε άλλες καλύτερα αποτελέσματα φάνηκαν είτε έως 2 g/ημέρα είτε σε υψηλότερες δόσεις, ανάλογα με τον δείκτη που εξεταζόταν και τη διάρκεια της παρέμβασης.
Και εδώ βρίσκεται μια πολύ σημαντική πρακτική διαφορά: άλλο η κανέλα ως μέρος της καθημερινής διατροφής και άλλο η κανέλα ως συμπλήρωμα ή εκχύλισμα που χορηγείται συστηματικά σε συγκεκριμένη δόση και για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Οι περισσότερες μελέτες δεν εξετάζουν απλώς το «λίγη κανέλα στο φαγητό», αλλά πιο οργανωμένα πρωτόκολλα χορήγησης. Άρα δεν μπορούμε εύκολα να μεταφέρουμε τα αποτελέσματα αυτών των μελετών αυτούσια στην καθημερινή οικιακή χρήση.
Βοηθάει τελικά στο σάκχαρο;
Η πιο σωστή απάντηση είναι ότι ίσως έχει μια ήπια υποστηρικτική δράση σε ορισμένους δείκτες του γλυκαιμικού ελέγχου, αλλά όχι τόσο σταθερή και τεκμηριωμένη ώστε να αποτελεί σαφή πρακτική σύσταση. Άρα δεν μπορούμε να πούμε ότι «η κανέλα ρυθμίζει το σάκχαρο» απόλυτα και αποδεδειγμένα.
Τι λένε οι επίσημες κατευθυντήριες οδηγίες?
Η American Diabetes Association (ADA),αναφέρει πως η χρήση φυτικών συμπληρωμάτων, όπως η κανέλα, δεν συνιστάται για τη διαχείριση του σακχαρώδη διαβήτη, καθώς τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα παραμένουν ανεπαρκή και δεν τεκμηριώνουν σαφές όφελος στον γλυκαιμικό έλεγχο.
Η ADA τονίζει ακόμη ότι τα συμπληρώματα δεν ρυθμίζονται από τον FDA με τον ίδιο τρόπο όπως τα φάρμακα, άρα δεν θεωρούνται εκ προοιμίου αποδεδειγμένα ασφαλή και αποτελεσματικά. Επίσης επισημαίνει ότι ορισμένα συμπληρώματα μπορεί να αλληλεπιδράσουν με αντιδιαβητικά φάρμακα, είτε ενισχύοντας τη δράση τους και αυξάνοντας τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας, είτε επηρεάζοντας δυσμενώς τη γλυκόζη.
Άρα να τη χρησιμοποιούμε ή όχι;
Ναι, μπορούμε να τη χρησιμοποιούμε, αν μας αρέσει, χωρίς όμως την αυταπάτη πως θα μας ρυθμίσει το σάκχαρο.
Η ουσιαστική φροντίδα για το σάκχαρο εξακολουθεί να βασίζεται σε μια ισορροπημένη διατροφή, στη σωματική δραστηριότητα και όταν χρειάζεται, στη φαρμακευτική αγωγή.
Η σωστή προσέγγιση αφορά την συνολική αλλαγή του τρόπου ζωής σχετικά με τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.
Ποιο είναι το βασικό συμπέρασμα;
Αν και τα ευρήματα των διαθέσιμων μελετών για την κανέλα είναι σε κάποιο βαθμό ενθαρρυντικά, τα αποτελέσματα παραμένουν αντικρουόμενα και δεν επιτρέπουν, μέχρι σήμερα, την εξαγωγή σαφών πρακτικών συστάσεων για την κλινική πράξη. Για τον λόγο αυτό, η χρήση τέτοιων συμπληρωμάτων δεν υποστηρίζεται επίσημα ως βασική στρατηγική διαχείρισης του σακχαρώδη διαβήτη από τους επαγγελματίες υγείας.
Είναι πιθανό να προσφέρει ένα ήπιο υποστηρικτικό όφελος και σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, χωρίς όμως αυτό να υποκαθιστά τις βασικές αρχές αντιμετώπισης της νόσου. Η έμφαση θα πρέπει να δίνεται πρωτίστως σε μια υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή, στη συστηματική σωματική άσκηση και στη συνολική υιοθέτηση ενός υγιούς τρόπου ζωής, και όχι σε μεμονωμένες παρεμβάσεις που δεν έχουν ακόμη επαρκώς τεκμηριωθεί επιστημονικά. Η πραγματική διαφορά στη ρύθμιση του σακχάρου γίνεται μέσα από τη συνολική φροντίδα του τρόπου ζωής.
Βιβλιογραφία:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35458138/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38917435/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37818728/
